فنا�?رى هاى جدید این امکان را فراهم کرده اند که برنامه فضایى جدید ار�?پا یعنى"سیستم رهیاب گالیله" مختصات جغرافیایى بر ر�?ى زمین را با دقت زیاد �? بسیار مطمئن تعیین کند. سیستم رهیاب ار�?پایى در آینده رقیبى جدى براى سیستم فعلى یعنى سیستم GPS يا Global Positioning System امریکایى خ�?اهد ب�?د.

بنا به ت�?ضیحات"�?لفگانگ تیفن زى"، �?زیر ترابرى آلمان، زمان بهره بردارى از این سیستم رهیاب در سال ۲۰۱۳ خ�?اهد ب�?د. تا این تاریخ باید ۳۰ ماه�?اره براى کار رهیابى در خدمت این سیستم، در فضا، در مدارى به د�?ر زمین قرار گیرند. به نظر کارشناسان دقت "گالیله" براى تعیین مختصات بر ر�?ى زمین کمتر از یک متر خ�?اهد ب�?د. به خاطر دقت این سیستم رهیاب، مخارج آن هنگفت خ�?اهد ب�?د. هزینه این پر�?�?ه تاکن�?ن حد�?د ۴ / ۳ میلیارد ی�?ر�? برآ�?رد شده است. مسئ�?لان آلمانى تاکید مى کنند که اهمیت رهیاب "گالیله" براى ار�?پا در ح�?زه اقتصاد حیاتى است. اتحادیه ار�?پا در زمینه تحقیقات فضایى �? استفاده اقتصادى از آن چشم انداز گسترده اى را در مقابل خ�?د گش�?ده است. ، �?زیر ترابرى آلمان، اهمیت "سیستم رهیاب گالیله" را برابر با صنعت مشترک ه�?اپیماسازى ایرباس براى کش�?رهاى ار�?پایى دانست. بنا به نظر مسئ�?لان د�?لت آلمان، صنایع فضایى این کش�?ر در رقابت با دیگر کش�?رهاى ار�?پایى در شرایط بسیار مساعدى به سر مى برند �? در این پر�?�?ه نیز نقش فعالى بر عهده دارند.

مقامات ار�?پایى یادآ�?ر مى ش�?ند که به لحاظ استرات�?یک چشم پ�?شى از ح�?زه اقتصادى که در آن میلیاردها ی�?ر�? س�?د خ�?ابیده، کارى به غایت خطا است. ار�?پا خ�?اهان این نیست که این عرصه مهم تنها در اختیار امریکا باشد. به نظر کارشناسان این سیستم رهیاب با ت�?جه به ت�?انایى بالاى آن براحتى مى ت�?اند براى مقاصد نظامى نیز م�?رد استفاده قرار گیرد. تاکن�?ن کش�?رهاى ار�?پایى در زمینه نظامى �?ابسته به سیستم رهیاب امریکایى ب�?ده اند.

به دلیل برخى اختلاف نظرها بخش خص�?صى از سرمایه گذارى مستقیم در این پر�?�?ه تاکن�?ن خ�?ددارى کرده است �? تمام هزینه برد�?ش د�?لت هاى ار�?پایى ب�?ده است. اما اتحادیه ار�?پا خ�?اهان به مناقصه نهادن بخش هایى از این پر�?�?ه عظیم است. در آینده بخش خص�?صى مى ت�?اند در قسمت هاى برنامه ریزى، ساخت تاسیسات لازم بر ر�?ى زمین، سیستم هاى کنترل �? نگهدارى �? سرانجام ساخت ماه�?اره مشارکت داشته باشد. بر خلاف سیستم GPS امریکایى �? سیستم گل�?ناس Glonass ر�?سى کنترل رهیاب "گالیله" زیر نظر مقامات نظامى نخ�?اهد ب�?د �? در زمان بهره بردارى یعنى از سال ۲۰۱۳ به عن�?ان �?احدى غیرنظامى �? بط�?ر غالب در ح�?زه مصارف اقتصادى بکار گرفته خ�?اهد شد.


مصارف سیستم رهیاب ماه�?اره اى:

ساخت �? نصب رهیاب گالیله با پرتاپ این ماه�?اره جدید (GIOVE-B ) شتاب بیشترى پیدا کرده است. د�? سال �? اندى از پرتاپ نخستین ماه�?اره مى گذرد �? استقرار د�?مین ماه�?اره در مدارى به ارتفاع ۲۳۶۰۰ کیل�?مترى زمین سریع تر مراحل آزمایشى را به پایان خ�?اهد برد. به نظر "ه�?برت ریله"، مسئ�?ل هماهنگى سیستم "گالیله"، این فاصله د�? �?نیم ساله میان پرتاپ د�? ماه�?اره براى این پر�?�?ه بسیار س�?دآ�?ر ب�?ده است، زیرا در این فاصله متخصصان م�?فق شدند که ماه�?اره اى بسیار ت�?انا تر �? مجهزتر از ماه�?اره نخست بسازند. مهندسان در مقایسه میان این د�? ماه�?اره سخن از جهش بزرگ �? اساسى مى کنند. بط�?ر مثال دقیق ترین ساعت اتمى جهان در ماه�?اره د�?م، نتیجه تحقیقات در د�?سال گذشته ب�?ده است. درصد خطاى این ساعت در شبانه ر�?ز تنها یک نان�? ثانیه مى باشد. یعنى درصد خطا آن براى ۲،۷۳ میلی�?ن سال تنها یک ثانیه است.

براى یک رهیاب ماه�?اره اى اندازه گیرى دقیق زمان یکى از مقدمات اساسى است. براى تعیین مختصات جغرافیایى دستگاه گیرنده که بط�?ر نم�?نه در خ�?در�? �? یا کشتى نصب است، اندازه زمانى حرکت سیگنال ها فرستاده شده از س�?ى ماه�?اره نقشى پایه اى دارد. ساعت اتمى جدید نه تنها از دقت زیادى برخ�?رد است، بلکه داراى سرعتى ف�?ق العاده نیز مى باشد. به نظر کارشناسان این د�? عامل به تنهایى نشان دهنده برترى سیستم ار�?پایى نسبت به رهیاب امریکایى است.
مصارف سیستم رهیابى گسترده است. سیستم هاى رهنما در خ�?در�?ها، کشتى �? ه�?اپیماها، همه با کمک سیستم رهیاب ماه�?اره اى کار مى کنند. سیستم هاى رهیاب در عملیات امدادى نیز کارآمدى خ�?د را تاکن�?ن نشان داده اند. بخش هاى نظامى، کشا�?رزى، حفارى چاه هاى آب �? نفت، ساخت ت�?نل ها �? راه هاى زیرزمینى �? ده ها عرصه دیگر از این سیستم س�?د برده �? در آینده بط�?ر گسترده ترى از ان بهره خ�?اهند گرفت.

ن�?يسنده:
شهرام اسلامى