ميبد يكي از كان�?ن هاي ا�?ليه يكجانشيني در ايران است كه در �?احه پهنا�?ر يزد �?اقــع شده است . ر�?زگاري در كنار درياي سا�?ه قرار داشته است كه از سا�?ه تا حاجي آباد نمك كشيده شده ب�?د �? ساكنان آن از طريق اين درياچه رفت �? آمد مي كردند . ( تاريخ يزد ، جعفري )
با ت�?جه به پيدا شدن سكه ضرب ميبد در د�?ره ساساني مشخص ميش�?د كه ميبد در ا�?اخر د�?ره ساساني شهري معتبر �? با اهميت ب�?ده است زيرا از يكصد �? يازده شهري كه در ايران قبل از اسلام شناسايي شده از تعداد معد�?دي از آنها شرايط ضرب سكه �? يا اجازه آن را داشته اند . (شهرهاي ايران ، پيك�?ل�?سكايا )
دلايل متعدي را ميت�?ان نام برد كه ميبد �? به �?ي�?ه نارين قلعه آن بيش از مناطق ديگر يزد ، مسك�?ن شده �? ا�?لين نقطه يكجانشيني در اين ناحيه ب�?ده است .
جعفري ، ا�?لين م�?رخ يزدي قرن هشتم در م�?رد بناي نارين قلعه حكايت اسط�?ره اي �? افسانه اي عن�?ان مينمايد كه نشانگر آن است كه حتي در آن زمان هم عامه �? خ�?اص از ديرينه ب�?دن اين مكان مطلع ب�?ده اند . �?ي مي گ�?يد كه سليمان نبي نارين قلعه را براي اختفاي دفينه �? گنــج خ�?د ايجاد نمــ�?د . نقش نگاره اي كه اخيرا" در هميــن مكان بر ر�?ي تكه سفال پيدا شده است نشانگر �?اقعيت هاي بسياري است . نقش نيمه انسان – نيمه حي�?ان حك شده بر اين سفال مرب�?ط به ن�?ع اعتقادات مذهبي مردم اين ناحيه ب�?ده كه شبيه همان نقش نگاره هايي است كه در تمدن هزاره س�?م پيش از ميلاد عيلامي ها ميباشد . ( تاريخ عيلام ، شيرين بياني ) نارين قلعه ميبد در قر�?ن ا�?ليه اسلامي هم از عظمت �? اهميت زيادي برخ�?ردار ب�?ده از قلاع غير قابل نف�?ذ براي دشمنان ب�?ده است .

نام ميبد
در تاريخ هاي محلي يزد ، شهر ساساني ميبد را به عهد چند تن از شاهان اين خاندان از جمله يزد گرد ، قباد �?ان�?شير�?ان نسبت داده اند �? به نام يكي از سرداران يا فرزندان شاه مي خ�?انند . از جمله آنكه يكي از سرداران يا فرزندان شاه مي خ�?انند . از جمله آنكه يكي از سرهنگ هاي يزدگرد را باني شهر دانسته اند . اما احمد كاتب ر�?ايتي دارد كه بناي مدينه ي ميبد به عهد پادشاهي قباد نسبت داده است . بناي مدينه ميبد به �?اسطه شاه م�?بد شد �? چ�?ن شاه م�?بد مدينه ميبد تمام كرد ا�? را (( م�?بد گرد )) نام نهاد �? به مر�?ر ايام (( گرد )) را محذ�?ف كردند �? م�?بد را ميبد گفتند .
بط�?ر كلي نام ميبد ( ميبذ ) به ن�?به ي خ�?د مهر �? نشاني از د�?ره ساساني است ، به ر�?ايتي ديگر به دليل مساعد ب�?دن آب �? ه�?اي اين شهر يكي از سرهنگان يزدگرد همان مهب�?د از سپهبدان نامدار عهد قباد �?ان�?شير�?ان در اين شهر سكني گزيده �? نام اين شهر در گذر زمان بعد از دگرگ�?ني به ميبد تغيير يافته است .

كهند�?
معم�?لا" نام قلعه ها يا د�?هاي كهني است كه در آغاز پيدايش شهر ها بر پا داشته اند . اين د�?ها غالبا" در اد�?ار پيش از اسلام �? بيشتر در عهد ماد ، هخامنشي �? اشكاني ساخته شده اند . ساختمان هايي متعدد �? پرتراكم ب�?ده كه بر بلنداي طبيعي �? مصن�?عي مي ساختند به گ�?نه اي كه د�?ر از دسترس قرار گرفته دفاع از آن ميسر باشد .
كهن د�? ميبد ( نارين قلعه ) يكي از معد�?د د�?هاي باقيمانده ايراني است كه بسياري از خص�?صيات ساختاري خ�?د به لحاظ معماري �? جايگاه شهري را حفظ نم�?ده است . كهند�? هسته حك�?متي �? سياسي بسيار مهمي ب�?ده كه محد�?ده �?سيعي را تحت مديريت خ�?د داشته است .

باغ شهر ميبد
با كمي گشت �? گذار در محله هاي قديمي شهر ميبد مي ت�?ان به اين حقيقت پي برد كه عنصر باغ در بافت اين شهر عنصري تفكيك ناپذير ب�?ده �? با اين كالبد شهري گره خ�?رده است . باغات با حيات اقتصادي شهر نيز ارتباط تنگاتنگي دارند . معيشت كشا�?رزي محلات امكان حيات شهري شارستان را فراهم آ�?رده �? ماننــد پشت�?انـــه اي از آن حمايت مي كند . با ت�?جه به �?ضعيت خاص برخي محلات قديمي اين شهر مي ت�?ان گفت كه در �?اقــع اين محله است كه در ميان باغات محص�?ر شده از اين ر�?ست كه نام باغ شهر را نيز براي ميبد بكار برد .



نارين قلعه
در اصطلاح محلي به آن نارنج قلعه گفته ميش�?د . مهم ترين بنا �? نماي شاخص شهر تاريخي ميبد است . اين كهند�? در
مرتفع ترين ناحيه شهر بر فراز تپه اي رسي �? با ارتفاعي حد�?د 25 متر نه تنها بر تمامي محلات ميبد اشراف كامل دارد
بلكه نقاط د�?ر �? نزديك تا شعاع قريب به 10 كيل�?متــــر از فـراز آن قابـــل ر�?يت ميباشد . بلكه معم�?لا" بـــراي ذكر تاريـــخ نارين قلعه از د�? ن�?ع منبع ياد ميش�?د .
يكي كا�?ش هاي علمي �? باستان شناسي است كه طبق تازه ترين كا�?ش ها كه ت�?سط پايگاه پ�?�?هشي ميبد ص�?رت يافته قدمت اين بنا تا قبل از هزاره ي س�?م پيش از ميلاد ارزيابي شده است �? ديگري اعتقاد ع�?ام مردم كه اين د�? باستاني را به زمان حضرت سليمان نبي ( ع ) مي دانند . قلعه به ص�?رت كامل از خشت �? گل ساخته شده از اين جهت يكي از بناهاي ممتاز �? كم نظير در ايران ميباشد . بر ر�?ي دي�?ارهاي فرت�?ت �? كهن نارين قلعه آثار مرمت هاي گ�?ناگ�?ن از د�?ره هاي مختلف تاريخ به چشم مي خ�?رد كه همين مرمت ها م�?جب حفاظت كهن ترين بخش بنا گرديده است . نارين قلعه در طي د�?ران هاي مختلف تاريخي بعن�?ان ارگ حك�?متي �? يا د�? نظامي م�?رد استفاده قرار گرفته است . بنا به ش�?اهد بدست آمده ا�?ج د�?ران شك�?همندي �? اعتلاي نارين قلعه پيش از اسلام در د�?ران ساسانيان �? پس از اسلام در د�?ران آل مظفر ب�?ده است .
در م�?رد ساختار بنا بايد گفت براي پي ريزي اين قلعه ي چند طبقه بخشي از تپه ي رسي را تراشيده اند تا به ص�?رت شال�?ده ي برج �? بار�?ها �? قسمت هايي را نيز بعن�?ان بستر فضاهاي م�?رد نياز آماده ساخته اند .
از نكات قابل ت�?جه در م�?رد اين قلعه اين است كه بخش عمده اي از خندق عريض اطراف آن هن�?ز باقي است . درگاه اصلي قلعه نيز تا دهه 40 پا برچا ب�?ده ، كه ل�?لاي آن در كف درگاه قرار داشته است �? با زنجير �? قرقره هاي عظيم باز �? بسته شده بص�?رت تخته ر�?ي خندق قرار مي گرفته �? پياده �? س�?اره از ر�?ي آن عب�?ر مي كرده اند .
اين ارگ حك�?متي همچنان بر فراز شهر ميبد بال گسترده �? يادآ�?ر اقتدار آن در ط�?ل تاريخ است .

مسجد جامع ميبد
مسجد جامع ميبد در محل تقاطع د�? مسير اصلي شمالي – جن�?بي �? شرقي – غربي در�?ن شارستان قرار داشته �? قلب مذهبي �? اجتماعي شهر است .
اين مسجد از جمله مساجد كهن تمدن اسلامي ايران محس�?ب ميش�?د . يافته هاي باستان شناسي نشان از بناي ا�?ليه ي مسجد در حد�?د قرن د�?م هجري دارد كه متشكل از شبستان ساده ، صحن �? يك ر�?اق برگرد آن است .
بناي مسجد جامع ميبد مجم�?عه اي چند مسجد است كه طرح هاي متن�?ع �? چند گانه اي را عرصه مي نمايد . �?ر�?دي امر�?زي اين مسجد كه درب آن تاريخ 912 ه . ق دارد . با سر در نسبتا" بلند آن از طرف ك�?چه ي شرقي با گذر از يك فضاي هشتي به صحن ( حياط ) مسجد باز ميش�?د .
ساختمان كهن اين مسجد از خشت �? گل بنا شده �? تن�?ع مصالح چنداني ندارد اما حداقل آرايه هاي به كار رفته در معماري مسجد يعني همان طرح هاي ساده ي هندسي كه با آجر در چهار طرف پ�?سته ي بير�?ني گنبد كار شده �? كتيبه ي كاشي معرق كه بر دي�?ار داخلي محراب انتهاي گنبد خانه نصب شده است ، ن�?عي از احساس معن�?يت ت�?أم با سادگي را به بيننده القاء مي كند .
تاريخ هاي متعددي كه بر گ�?شه هايي از اين مسجد رقم خ�?رده است نشان از تح�?لات معماري اين مسجد كهن در د�?ره هاي مختلف تاريخي دارد . تاريخ 867 ه.ق بر كتيبه اي كاشي محراب �? تاريخ 912 ه.ق بر كتيبه ي چ�?بي درب �?ر�?دي .

مجم�?عه رباط شاه عباسي ميبد
5-1- راه باستاني ري كرمان :
از شرق به س�?ي يزد ، كرمان �? سيستان �? از س�?ي غرب به عقـــدا ، نائين �? اصفهان ، كاشان �? ري تا بيـــن النهرين مي رسيده است �? با ت�?جه به م�?قعيت د�? ايالت مهم باستاني ايران يعني ( ري �? كرمان ) در اين مسير آنرا شاهراه ري كرمان خ�?انده اند كه رباط ميبد در �?اقع مانند ايستگاهي در كنار اين شاهراه قرار داشته است . اين راه علا�?ه بر اينكه معبر ديرين نظامي �? بازرگاني منطقه ب�?ده است . پس از اسلام مسير عمده رفت �? آمدهاي زيارتي مكه �? حجاز �? نيز عتبات عاليات نجف �? كربلا گرديد ، چنانچه تا همين ا�?اخر به نام راه كربلا خ�?انده مي شد �? راهي پر رفت �? آمده ب�?ده است .


5-1- كار�?انسرا ( رباط ):
اين كار�?انسرا كه گ�?يا بر جايگاه كار�?انسراي قديمي تري ساخته شده باشد ، از جمله كار�?انسراهاي سبك صف�?ي �? يكي از كامل ترين كار�?انسراهاي بين راهي به شمار مي ر�?د �? در �?اقع يك ايستگاه كار�?اني در معبر راه باستاني ري كرمان ب�?ده است .
ساختمان كار�?انسرا شامل ساباط با پ�?شش يزدي بندي ، اي�?ان هاي بير�?ني هشتي �?ر�?دي ، حياط مركزي ، ح�?ضخانه ، مهتابي �? چهار هشتي زيبا �? فضاهاي سر پ�?شيده ( س�?ل ) شرقي �? غربي �? جمعا" صد اي�?ان �? اتاق �? اجاق براي استفاده كار�?انيان ب�?ده است .
با تغيير كاربري امر�?زه اين كار�?انسرا شامل : اداره ميراث فرهنگي �? گردشگري ميبد �? يك مركز فرهنگي ( كتابخانه �? مركز اسناد ) كه در بخشي از بنا استقرار يافته است �? سالن شرقي آنكه جايگاه ك�?زه زيل�?هاي تاريخي ميبد است �? سالن غربي آن نيز بعن�?ان رست�?ران سنتي �? كافي شاپ با نام سفره سراي شاه عباسي زير نظر شركت تعا�?ني جهانگردي جاده ابريشم ميبد م�?رد استفاده همگاني است .

5-1- آب انبار كلار
اين آب انبار كه كلار ناميده ميش�?د، درست ر�? به ر�?ي در �?ر�?دي كار�?انسرا جاي گرفته �? ت�?ازن معماري زيبايي به ساباط �? سر درگاه بخشيده است . از ارتباط تنگاتنگ آب انبار �? كار�?انسرا پيدا است كه اين بنا در مجم�?عه منزلگاهي ، بسيار مه �? م�?رد نياز كار�?انيان ب�?ده است . ساخت آب انبار بر اساس سنگ ن�?شته آن مرب�?ط به قرن 11 هجري قمري (1070)
است ، به ر�?شني همت معمار �? هدف سازنده خيرخ�?اه آنرا براي بهره مندي رهگذران از آب گ�?ارا بيان مي كند . از �?ي�?گي هاي ساختاري آب انبار كلار ، استفاده سنجيده ي معمار از م�?قعيت ت�?پ�?گرافي زمين در ساختن مخزن �? پلكان آن است به گ�?نه اي كه خستگان راه تنها با چند پله ي انگشت شمار به ( پاشير ( آب انبار مي رسيده اند .

5-1- چاپارخانه ي ميبد :
بناي د�? گ�?نه چاپارخانه ي ميبد در كنار راه باستاني ري كرمان �? در جانب غربي كار�?انسرا �?اقع است . اين بنا هر چند كه چهره �? ساختار چاپار خانه هاي قاجاري دارد . اما گ�?يا در جايگاه چاپارخانه ي قديمي تري ساخته شده است . �?ظيفه ي چاپارخانه ها نگهداري �? تيمار تعدادي اسب تيزر�? �? پيك تازه نفس جهت ارسال �? مبادله ي سريع نامه ها �? امانت هاي مهم ب�?ده است .
از اين ر�? چاپارخانه بص�?رت قلعه �? د�? ساخته شده كه دفاع �? حفاظت از آن ميسر باشد . اين چاپارخانه پس از داير شدن اداره پست كاربري خ�?د را از دست داد �? ساختمان آن �?يرانه شده ب�?د كه در سالهاي اخير به همت انجمن يادگارهاي فرهنگي ميبد �? با مساعدت ميراث فرهنگي در يك ر�?ند ده ساله بص�?رت امر�?زي مــرمت گرديـــد �? با شماره 2667 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيد .
امر�?زه اين بناي تاريخي جهت بهره برداري �? تبديل به م�?زه پست به اداره كل پست يزد �?اگذار شده �? بعن�?ان م�?زه پست از آن بهره برداري ميش�?د .
5-1- يخچال :
يخچال ميبد با قدمتي كه به بيش از د�?ره قاجار مي رسد يكي از معد�?د يخچال هاي به جاي مانده در استان يزد است.
ساختمان يخچال ميبد به مانند ديگر يخچال هاي مناطق ك�?يري از حشت �? گل ساختــه شده �? ساختار معماري آن بر اساس محاسبات بسيار سنجيده اقليم شناسي براي كاركردهاي �?يــــ�?ه ب�?ده است . بخش هاي عمــده �? اصلي ايــن بناي با شك�?ه �? س�?دمند عبارتند از : دي�?ارهاي سايه انداز ، ح�?ض يخبنــد ، مخــزن يخچال �? گنبـــد . دي�?ارهاي شرقي �? غـــربي �? جن�?بي در زمستان سايه سار سردي در مح�?طه شمالي يخچال فـــراهم مي ساختنـــد كه در شب هاي چله با انداختن آب قنات به ح�?ض پهنا�?ر �? كم عمق آن مح�?طه �? تكرار اين عمل در شب هاي مت�?الي قطعات بزرگ يخ ساخته مي شده كه پس از شكسته شدن به مخزن يــخ در زير گنبد يخچال انتقال داده مي شده است .
يخچال ميبد مانند ديگر يخچال قديمي امر�?ز كاربرد خ�?د را از دست داده است . اين يخچال در سالهاي اخير به همت انجمن مردمي �? سازمان ميراث فرهنگي مرمت �? احياء �? در فهرست آثار ملّي ايران به ثبت رسيد .

خانه بر�?ني
يكي از خانه هاي با ارزش ميبد ، �?اقع در آبادي بيده ميباشد . اين خانه بنايي است با چهار اي�?ان �? يك حياط ك�?چك مركزي كه داراي فضاهايي چ�?ن : اتاق شاه نشين در پشت اي�?ان اصلي ، ط�?يله �? چند فضاي ك�?چك ديگر است . اي�?ان جن�?بي بلندتر از ديگر اي�?ان هاست �? تزئينات آن به شك�?ه اين فضا افز�?ده است . نكته مهم �? جالب ت�?جه اينجاست كه در تزئينات اين اثر همان كاه گلي كه بـــراي ساخت بنا استفاده شده بعن�?ان مصالح تـــزئين نيز بكار رفتـــه است . كه مي ت�?ان اين تكنيك تزئيني را گل بري نام نهاد . در اين تكنيك نق�?ش بر جسته با ر�?شي مشابه گچبـــري اما با مصالحي بسيار ساده تر يعني گل اجرا شده اند .
با ت�?جه به شكل معماري �? ارتفاع بلند اي�?انها مي ت�?ان چنين تخمين زد كه اصلي ترين فضاهاي بنا در د�?ره مظفري شكل گرفته است كه با اين ا�?صاف مي ت�?ان آن را از قديمي ترين خانه هاي مسك�?ني م�?ج�?د �? سالم در ايران دانست .

خانه ي سالار
در محله باغشاهي داخل حصار ميبد �? در پشت مسجد جاع شهر ، پس از گذر از ك�?چه هايي كه گ�?يي درختان انار آنها را در آغ�?ش گرفته اند . انتهاي ك�?چه حكيم باشي كه حجره ي متر�?كش پس از ساليان دراز كه بر آن گذشته تقريبا" سالم مانده است . حجره اي كه هن�?ز قفسه هاي گلي د�?اهاي گياهي خ�?د را سالم حفظ كــرده �? با دري از داخل به خانه ي خ�?د حكيم باشي راه پيدا مي كند .
پس از گذر از زير ساباط تازه مرمت شده كنار عطاري �? پس از پيم�?دن ك�?چه ي باريك �? نسبتا" بلند سر در خانه ي سالا نمايان ميش�?د .
خانه ي سالار خانه ي يكي از اربابان قديمي ميبد بنام ميــرزا آقا سالار ب�?ده است كه در حد�?د 85 سال پيش بنا گرديده . بناي خانه خشت �? گلي است با حياط �?سيع كه ساخت �? ساز در چهار س�?ي حياط از �?ي�?گي هاي اين خانه ميباشد .
خانه داراي 9 اتاق �? باغ ميباشد . نماهاي حياط خانه با قاب هايي كه با گچ دم گيري شده تـــزئين شده �? در لبــه ي بام ها اين تزئينات با آجرهاي پنجه م�?شي ص�?رت گرفته است . اين خانه كه به مـــدت 20 سال متر�?ك بـــ�?ده در سال 1379 از بازماندگان سالار خريداري شد �? جهت استقرار پايگاه پــ�?�?هشي شهر تاريــخي ميبـــد در اختيار سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفت . عمليات مرمت اين بنا از سال 79 تا 82 به ط�?ل انجاميد .


قنات ها ، رگ هاي حياتي شهر ك�?ير
تكن�?ل�?�?ي احداث قنات در مناطق مركزي فلات ايران از گذشته هاي بسيار د�?ر ر�?ش معم�?ل جهت استفاده از منابع آب زير زميني است . شهر ميبد با شبكه ي قنات گسترده اي كه دارد يكي از كان�?ن هاي مطرح در اين زمينه است . سرچشمه اكثر قنات هاي اين شهر در ارتفاعات شير ك�?ه مي باشد ، كه هر قنات در بخش خاصي از شهر سر از دل زمين بير�?ن مي آ�?رد . شيب قنات هايي كه در اعماق مختلف در جريان هستند به گ�?نه اي تنظيم ميش�?د كه آب تا حد امكان در در�?ن خاك كه بستر طبيعي آن است جريان داشته باشد �? تنها در نقطه اي م�?رد نياز ، خ�?د را به نمايش بگذارد . قنات در تضمين م�?ج�?ديت انسان ساكن در ك�?ير به حدي اهميت داشته كه گاه افراد خير �? متم�?ل كه ساكن ميبد يا يزد ب�?ده اند ، با احداث قناتي م�?جبات ايجاد يك آبادي را فراهم آ�?رده اند ، كه عم�?ما" نام قنات �? آبادي به همان فرد ناميده شده است .

باغات ميبد
باغ در ميبد برخلاف بسياري ديگر از شهر ها كه پيرام�?ن ك�?شكي سلطنتي شكل گرفته �? حالت انحصاري دارد ، كاملا" داراي جنبه ي عم�?مي �? مردمي ب�?ده �? به حيات انساني پي�?ند خ�?رده است . اين گستره سر سبز در ميان بيابان بي آب �? علفي كه آنرا محاصره كرده ، در طي قر�?ن متمادي ايجاد شده است . هر چه جمعيت گسترده شده �? بر دامنه شهر افز�?ده شده ، بر �?سعت باغات نيز افز�?ده شده است . بدين ترتيب باغ ها ركن جدايي ناپذير كهن شهر ميبد است .
از آنجا كه تأمين آب براي آبياري مشكل است ، باغ ها �? زمين هاي كشا�?رزي در قطعات ك�?چك تقسيم بندي شده �? نسبت به جريان قنات به ص�?رتي قرار دارند كه آب در عرض زمين عب�?ر مي كند �? بدين ترتيب با اشغال كمترين ط�?ل مسير قنات امكان آب دهي آنها فراهم ميش�?د . انار �? انگ�?ر معر�?ف ميبــد محص�?ل اصلي اين تعامل انسان با طبيعت است .

انار ميبد
شايد بت�?ان گفت كه مهم ترين محص�?ل كشا�?رزي ميبد همان انار است كه محص�?ل باغات ميبد ميباشد . ضمن اينكه انار در سبد غذايي ميبد جايگاه خاصي دارد چه به ص�?رت رب �? يا خ�?د انار . پس از برداشت انار كه از ا�?اخر آبانماه ص�?رت مي گيرد تلي از خاك خشك را كنار دي�?ار باغ ر�?ي هم مي ريزند �? انار تازه را درميان خاك مي گذارند . به اين تـــرتيب اگر خاك خيس نش�?د �? به انارها آب برسد تا پائيز سال آينده �? فصل آينده ي انار مي ت�?انند از آن استفاده كنند .
از انار در رنگرزي نيز استفاده ميش�?د به اين ص�?رت كه پ�?ست انار را به ص�?رت پ�?در در آ�?رده �? در آب ج�?شانده كه اين رنگ براي پارچه �? نخ �? نساجي قديم ب�?ده است . استفاده ي ديگر پ�?ست انار براي رنگ كردن م�? به همان ص�?رت پ�?در است كه پس از خمير كردن آن با آب به م�?ي سر زده �? م�?ها را مبندند تا رنگ بگيرد .

لباس قديم مردان
پيراهن نخي بلند �? قباي بلند . اين لباس ها از پارچهاي ب�?ده كه خ�?د آنان مي يافته اند مانند پارچه ي شالي مستريزده كرباس �? كتان .

لباس قديم زنان
پيراهن چين دار تا مچ �? دامن بلند چين دار كه لبه ي آنرا گلد�?زي مي كردند �? به آن تنب�?ن مي گفتند . چادر آنان از پارچه ي ك�? يا كج به شكل چهار خانه نخي به رنگ زرد ، سبز �? قرمز ب�?ده است .

رسمي مثل فال حافظ
چند ر�?ز مانده به تير ماه هر كس به نيت �? حاجت خ�?د مهره اي را در�?ن د�?ره يا خمره مي انداخت �? در آن آب مي ريخت �? در تن�?ري كه ر�? به قبله باشد مي گذاشت . ر�?ز ا�?ل تير ماه همه در آن خانه جمع مي شدند �? هر كسي شعري مي خ�?اند ، يك دختر ك�?چك مهره اي را از در�?ن خمره بير�?ن آ�?رده ، ا�?لين مهره براي هركس كه ب�?د با ت�?جه به شعري كه خ�?انده ب�?د معل�?م مي شد كه حاجت ا�? چه ب�?ده است �? در آخر هم به شادي مي پرداختند .


رسم اسفندي
ا�?لين اسفند پس از انجام مراسم عقد كه دختر هن�?ز در خانه ي پدري اش زندگي مي كند خان�?اده ي داماد ر�?ز ا�?ل اسفند ماه براي عر�?س شيريني �? براي خان�?اده ي عر�?س پارچه يا لباس بعن�?ان تعارف �? پيشكش مي برند شيريني معم�?لا" از ن�?ع ز�?لبيا مي باشد �? اين مراسم با آداب خاصي همراه است .

رسم قرق
از ا�?اخر تير ماه كه گل هاي هند�?انه �? پنبه باز مي شده است . سفالگران ك�?ره هاي خ�?د را به مدت 30 الي 45 ر�?ز خام�?ش مي كرده اند تا د�?د حاصل از ك�?ره شك�?فه ها �? گل هاي اين محص�?لات را آل�?ده نسازد تا محص�?ل مرغ�?ب تري را داشته باشند .
شب قبل از ا�?لين قرق اهالي محله يا ر�?ستا در مسجد ر�?ستاي خ�?د جمع شده تا شر�?ع قرق كه قرار است از فردا به اجرا در آيد به اطلاع همگان برسد .
اين �?ظيفه را معم�?لا" كد خدا يا پيش نماز مسجد عهده دار ب�?ده است . جالب ت�?جه است كه در ط�?ل مدت قرق اهالي حتي از بير�?ن آ�?ردن �? به چرا بردن دامها نيز خ�?دداري مي كرده اند �? عل�?فه اي دام ها به ص�?رت دستي در ط�?يله به آنها داده مي شده است . سفالگران نيز براي جبران ضرر خ�?د در ط�?ل مدت قرق از يك هفته قبل از مراسم بص�?رت شبانه ر�?زي كار مي كرده اند . اين رسم هن�?ز در برخي آبادي هاي ميبد اجرا ميش�?د �? نشانگر ت�?جه مخص�?ص �? زيركي خاص مردم اين ناحيه در برخ�?رد با آل�?دگي زيست محيطي دارد .
رسم شاحسن ، شاحسين : از ا�?لين شب محرم بعد از پايان مراسم عزاداري هيأت هاي عزاداري از ميبد بالا حركت كرده بعد از پي�?ستن هيأت عزاداري محله ك�?چك ( از محلات ميبد ) �? عب�?ر از داخل شارستان �?ارد تكيه ي سيد قنبر ميش�?ند . دسته هايي بص�?رت حلقه �?ار تشكيل داده �? شعر مخص�?ص آن شب را مي خ�?انند . گفتني است كه هر شب شعر مخص�?ص به خ�?د را دارد كه متن اين اشعار نيز بر ر�?ي كاشي هاي همين تكيه ن�?شته شده است . اين مراسم تا پايان شب دهم ادامه مي يابد �? پس از پايان مراسم دسته ها بص�?رت د�? گر�?ه با حالت تعظيم گر�?هي فرياد مي زنــد شا حسن �? گر�?ه ديگر با شا حسين ج�?اب آنان را مي دهد . اين مراسم منحصرا" در همين تكيــه اجـــرا ميش�?د �? بنابر اعتقاد اهالي هر سال �? در هر شرايطي بايد برگزار ش�?د .
غذاهاي محلي ميبد
مز�?ر : ر�?غن را در ماهي تابه ريخته پياز را در ر�?غن تفت ميدهند كمي آرد ( حد�?د يك س�?م لي�?ان براي د�? نفر ) در ر�?غن تفت مي دهند �? به مقدار كافي كه زياد شل نش�?د آب ريخته ، سپس نزديك ج�?شيدن آب د�? عددد تخم مرغ به آن اضافه كرده سپس نزديك به آخر كار كمي رب انار به آن اضافه مي كنند .
آش حسين : از اين آش براي پذيرايي در مراسم خاص مذهبي استفاده ميش�?د در هر محله چند ديگ بزرگ آش پخته ميش�?د . عدس �? نخ�?د را در آب مي ريزند تا خيس بخ�?رد ، سپس داخل ديگ ريخته زير آنرا آتش مي زنند هفت ، هشت ساعت كه ج�?شيد گندم بلغ�?ر كرده را الك كرده ت�?ي ديگ مي ريزند . مقدار آن بايد به اندازه اي باشد كه آش سفت نش�?د ( خ�?د گندم را در ديگ مي ريزند �? آرد آن را كمي بعد اضافه مي كنند ) گ�?شت گ�?سفند را جدا پخته به آن اضافه مي كنند ، سپس همه اينها را در ديگ 6 يا 7 ساعت مي پزند يا به ق�?ل محلي “ بچ�?ن “ مي كنند �? در آخر كار نمك �? فلفل به آن اضافه مي كنند .
ش�?لي : براي تهيه اين آش قابلمه را تا نيمه آب كرده ر�?ي گاز مي گذاريم يك كيل�? چغندر �? يك لي�?ان عدس را در آب مي ريزيم تا پخته ش�?د ، سپس اسنفاج يا برگ چغندر خرد شده را به آن اضافه مي كنيم تا سبزي هم پخته ش�?د . در اين فاصله پياز را با كمي ر�?غن تفت مي دهيم �? زردچ�?به را به آن اضافه مي كنيم �? نعناع خشك را قبل از اينكه گاز را خام�?ش كنيم به پياز اضافه مي كنيم كه در اين زمان نعناع داغ آش آماده است .
بعد از اينكه سبزي آش پخته شد آرد را در ظرف ديگري مي ريزيم كمي نمك �? آب را تا اندازه اي كه زياد شل نش�?د به آن اضافه مي كنيم . هنگامي كه آب به ج�?ش آمد آرد را به آن اضافه مي كنيم �? همزمان به هم مي زنيم تا آش رقيق ش�?د بعد يك فنجان سركه �? نمك �? سه قاشق غذا خ�?ري رب انار �? نعناع داغ به آن اضافه كرده �? همزمان هم مي زنيم تا آش سفت نش�?د .
�?قتي به ج�?ش آمد شعله را كم مي كنيم �? مدت نيم ساعت آش ر�?ي آن مي ماند تا جا بيفتد . ضمنا" در اين فاصله بايد چند بار هم بخ�?رد تا ته نگيرد .



صنايع دستي
سفالگري : سفالگري �? سراميك سازي امر�?زه يكي از پيشه هاي اصلي مردم در ميبد است كه از پشت�?انه فرهنگي �? تاريخ پر بار آن حكايت دارد . بررسي ها نشان از قدمت هزاران ساله هنر سفالگري در ميبد دارد . كارگاه هاي سفالگري قرن هاي متمادي در محله بالا �? در كنار خانه هاي سفالگران جاي داده شده ب�?د در شارستان ميبد . در ا�?ايل قرن اخير تعدادي كارگاه هاي سفالگري به بير�?ن در�?ازه شهر منتقل گرديد �? به تدريج ساير كارگاه ها نيز به خارج از شهر انتقال يافت �? مجم�?عه اي تازه ساخته شد .
در خلال سالهاي 1356 �? 1357 يك جا به جايي تـازه ص�?رت گـــرفت �? كارگاه ها در مجم�?عــــه نـــ�? بنياد اداره صنايع دستي استقرار يافتند كه هم اكن�?ن نيز كارگاه هاي متن�?ع صنايع سفال �? سراميك ميبد در اين مح�?طه گرد آمده اند .
نقاشي با رنگ هاي آبي �? سبز بر زمينه سفيد رنگ بدنه اين ظر�?ف نشانه خاص سفال ميبد است . از طرح هاي معر�?ف سفالهاي ميبد كه هم اكن�?ن نيز ر�?اج دارد ، مي ت�?ان از خ�?رشيد خانم ماهي ، مرغ ، شطرنجي ش�?يدي �? ... نام برد .

زيل�? بافي: از هنرها �? صنايع دستي خاص منطقه ميبد مي ت�?ان به ن�?عي زيل�? كه از نظر طرح �? شكل خاص منطقه است نام برد كاربرد زيل�? با ت�?جه به اقليم گرم �? پر گرد �? خاك منطقه تدبير مناسبي ب�?ده است . البته اين صنعت كه تا چندي پيش از مشاغل عده كثيري از مردم ميبد ب�?ده است ، امر�?ز تقريبا" به فرام�?شي سپرده شده است �? افراد معد�?دي را مي ت�?ان يافت كه هن�?ز به اين حرفه مشغ�?ل باشند .
از سنتهاي حسنه مردم �?قف منطقه �? سفارش بافت زيل�? براي اماكن مقدس ، همچ�?ن مساجد �? بقاع متبركه بــ�?ده است . از جمله اين زيل�? ها مي ت�?ان به يكي از نم�?نه هاي زيبايي كه متعلق به مسجد جامع ميبد است . اشاره كرد . در حاشه اين زيل�? تاريخ 808 ه . ق آمده است . رنگ هاي معم�?ل استفاده شده در بافت زيل�?ها رنگ هاي آبي �? سفيد است . نقش هاي متدا�?ل اين زيل�?ها نيز معم�?لا" سجاده ، چليپايي �? نقش سر�? است .